Eclesiástico 31

Ecclesiasticus

31:1 Vigilia honestatis tabefaciet carnes, et cogitatus illius auferet somnum.

31:1 El desvelo por las riquezas hará repudrir las carnes, y su pensamiento quitará el sueño.

31:2 Cogitatus præscientiæ avertit sensum, et infirmitas gravis sobriam facit animam.

31:2 El pensamiento de lo por venir aparta el buen sentimiento, y una enfermedad grave hace al alma templada.

31:3 Laboravit dives in congregatione substantiæ, et in requie sua replebitur bonis suis.

31:3 Trabajó el rico para juntar hacienda, mas en su reposo será lleno de sus bienes.

31:4 Laboravit pauper in diminutione victus, et in fine inops fit.

31:4 Trabajó el pobre escaseándose el alimento, y al cabo se halla pobre.

31:5 Qui aurum diligit non justificabitur, et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea.

31:5 Quien ama el oro, no será justificado; y quien sigue la corrupcion, lleno será de ella.

31:6 Multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie ipsius perditio illorum.

31:6 Muchos cayéron por el oro, y en su hermosa vista se halló su perdicion.

31:7 Lignum offensionis est aurum sacrificantium : væ illis qui sectantur illud ! et omnis imprudens deperiet in illo.

31:7 Leño de tropiezo es el oro de los que le sacrifican: ¡ay de aquellos, que van tras él! y todo imprudente perecerá por él.

31:8 Beatus dives qui inventus est sine macula, et qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris.

31:8 Bienaventurado el rico, que fué hallado sin mancilla; y el que no se fué tras el oro, ni esperó en dinero, ni en thesoros.

31:9 Quis est hic ? et laudabimus eum : fecit enim mirabilia in vita sua.

31:9 ¿Quién es este, y le alabarémos? porque hizo maravillas en su vida.

31:10 Qui probatus est in illo, et perfectus est, erit illi gloria æterna : qui potuit transgredi, et non est transgressus ; facere mala, et non fecit.

31:10 El que fué probado en él, y fué hallado perfecto, le será gloria perdurable: el que pudo pecar, y no pecó: hacer mal, y no lo hizo:

31:11 Ideo stabilita sunt bona illius in Domino, et eleemosynas illius enarrabit omnis ecclesia sanctorum.

31:11 Por tanto asegurados están sus bienes en el Señor, y toda la Iglesia de los Santos celebrará sus limosnas.

31:12 Supra mensam magnam sedisti ? non aperias super illam faucem tuam prior.

31:12 ¿Te sentaste á una grande mesa? no abras sobre ella tu garganta el primero.

31:13 Non dicas sic : Multa sunt, quæ super illam sunt.

31:13 No digas así: Muchas son las cosas, que hay sobre ella:

31:14 Memento quoniam malus est oculus nequam.

31:14 Acuérdate, que es mala cosa un ojo maligno:

31:15 Nequius oculo quid creatum est ? ideo ab omni facie sua lacrimabitur, cum viderit.

31:15 ¿Qué cosa ha sido hecha mas maligna que el ojo? por eso echará lágrimas sobre su cara, quando mirare,

31:16 Ne extendas manum tuam prior, et invidia contaminatus erubescas.

31:16 No extendas tu mano el primero, y amancillado de la envidia tengas que avergonzarte.

31:17 Ne comprimaris in convivio.

31:17 No te atropelles en un convite.

31:18 Intellige quæ sunt proximi tui ex teipso.

31:18 Por tí mismo entiende lo que conviene al que está á tu lado:

31:19 Utere quasi homo frugi his quæ tibi apponuntur : ne, cum manducas multum, odio habearis.

31:19 Usa como hombre moderado de aquello, que te se pone delante: no sea que por comer mucho te tengan por enojoso.

31:20 Cessa prior causa disciplinæ : et noli nimius esse, ne forte offendas.

31:20 Cesa el primero por respeto de buena crianza; y no seas nimio, no sea caso que caygas en falta.

31:21 Et si in medio multorum sedisti, prior illis ne extendas manum tuam, nec prior poscas bibere.

31:21 Y si te sentaste entre muchos, no extendas tu mano ántes que ellos, ni pidas el primero de beber.

31:22 Quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum ! et in dormiendo non laborabis ab illo, et non senties dolorem.

31:22 Poco vino es muy suficiente para un hombre bien educado, y quando duermas no te causará desasosiego, ni sentirás dolor.

31:23 Vigilia, cholera et tortura viro infrunito,

31:23 Desvelo, cólera, y retortijones tendrá el hombre insaciable.

31:24 somnus sanitatis in homine parco : dormiet usque mane, et anima illius cum ipso delectabitur.

31:24 Sueño saludable en el hombre templado. Dormirá hasta la mañana, y su alma se deleytará con él.

31:25 Et si coactus fueris in edendo multum, surge e medio, evome, et refrigerabit te, et non adduces corpori tuo infirmitatem.

31:25 Y si fueres compelido á comer mucho, levántate de enmedio, y vomita; y esto te aliviará, y no acarrearás á tu cuerpo enfermedad.

31:26 Audi me, fili, et ne spernas me, et in novissimo invenies verba mea.

31:26 Oyeme, hijo, y no me desprecies; y al fin reconocerás mis palabras.

31:27 In omnibus operibus tuis esto velox, et omnis infirmitas non occurret tibi.

31:27 En todas tus obras sé diligente, y no te vendrá ninguna enfermedad.

31:28 Splendidum in panibus benedicent labia multorum, et testimonium veritatis illius fidele.

31:28 Al espléndido en panes le bendecirán los labios de muchos, y el testimonio de su verdad es fiel.

31:29 Nequissimo in pane murmurabit civitas, et testimonium nequitiæ illius verum est.

31:29 Contra el maligno en pan murmurará la ciudad, y el testimonio que dan de su malignidad será verdadero.

31:30 Diligentes in vino noli provocare : multos enim exterminavit vinum.

31:30 A los que aman el vino no los provoques con él: porque á muchos arruinó el vino.

31:31 Ignis probat ferrum durum : sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum.

31:31 El fuego prueba al duro hierro: así el vino bebido hasta la embriaguez demostrará los corazones de los soberbios.

31:32 Æqua vita hominibus vinum in sobrietate : si bibas illud moderate, eris sobrius.

31:32 Vida tranquila es la de los hombres, que beben el vino con sobriedad: si lo bebieres con moderacion serás sobrio.

31:33 Quæ vita est ei qui minuitur vino ?

31:33 ¿Quál es la vida de aquel, que por el vino decae?

31:34 Quid defraudat vitam ? mors.

31:34 ¿Qué cosa apoca la vida? La muerte.

31:35 Vinum in jucunditatem creatum est, et non in ebrietatem ab initio.

31:35 El vino desde el principio fué criado para regocijo, y no para embriaguez.

31:36 Exsultatio animæ et cordis vinum moderate potatum.

31:36 El vino bebido con templanza es regocijo del alma y del corazon.

31:37 Sanitas est animæ et corpori sobrius potus.

31:37 Sanidad es para el alma y para el cuerpo el beber templado.

31:38 Vinum multum potatum irritationem, et iram, et ruinas multas facit.

31:38 El vino bebido con exceso ocasiona despecho, é ira, y muchas ruinas.

31:39 Amaritudo animæ vinum multum potatum.

31:39 Amargura del alma es el vino bebido con exceso.

31:40 Ebrietatis animositas, imprudentis offensio, minorans virtutem, et faciens vulnera.

31:40 La osadía de la embriaguez, tropiezo es del imprudente, disminuye la fuerza, y ocasiona heridas.

31:41 In convivio vini non arguas proximum, et non despicias eum in jucunditate illius.

31:41 En un convite de vino no reprehendas al próximo: ni le desprecies en el calor de su alegría:

31:42 Verba improperii non dicas illi, et non premas illum repetendo.

31:42 No le digas palabra de escarnio; y no le apremies pidiéndole el retorno.