8:1 Tunc congregati sunt omnes majores natu Israël cum principibus tribuum, et duces familiarum filiorum Israël, ad regem Salomonem in Jerusalem, ut deferrent arcam fœderis Domini de civitate David, id est, de Sion.
8:1 Entónces se congregáron todos los Ancianos de Israél con los Príncipes de las tribus, y los Caudillos de las familias de los hijos de Israél al Rey Salomón en Jerusalém, para trasladar el arca de la alianza del Señor de la ciudad de David, esto es, de Sión.
8:2 Convenitque ad regem Salomonem universus Israël in mense Ethanim, in solemni die : ipse est mensis septimus.
8:2 Y concurrió al Rey Salomón todo Israél en el mes de Ethaním, que es el mes séptimo, en un dia solemne.
8:3 Veneruntque cuncti senes de Israël, et tulerunt arcam sacerdotes,
8:3 Y viniéron todos los Ancianos de Israél, y tomáron el arca los Sacerdotes,
8:4 et portaverunt arcam Domini, et tabernaculum fœderis, et omnia vasa sanctuarii quæ erant in tabernaculo : et ferebant ea sacerdotes et Levitæ.
8:4 Y lleváron el arca del Señor, y el tabernáculo de la alianza, y todos los vasos del Santuario, que habia en el tabernáculo: y los llevaban los Sacerdotes y los Levitas.
8:5 Rex autem Salomon, et omnis multitudo Israël quæ convenerat ad eum, gradiebatur cum illo ante arcam, et immolabant oves et boves absque æstimatione et numero.
8:5 Mas el Rey Salomón, y toda la multitud de Israél, que habia concurrido á él, iba en su compañía delante del arca, é inmolaban ovejas y bueyes sin tasa ni número.
8:6 Et intulerunt sacerdotes arcam fœderis Domini in locum suum, in oraculum templi, in Sanctum sanctorum, subter alas cherubim.
8:6 Y colocáron los Sacerdotes el arca de la alianza del Señor en su lugar, en el Oráculo del templo, en el Santo de los Santos debaxo de las alas de los Chêrubines.
8:7 Siquidem cherubim expandebant alas super locum arcæ, et protegebant arcam, et vectes ejus desuper.
8:7 Porque los Chêrubines tenian extendidas las alas sobre el lugar del arca, y cubrian el arca, y sus varas por encima.
8:8 Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus, qui et fuerunt ibi usque in præsentem diem.
8:8 Y como sobresaliesen las varas, y se descubriesen sus cabos fuera del Santuario delante del Oráculo, ya no aparecian mas por fuera, y quedáron así allí hasta el dia de hoy.
8:9 In arca autem non erat aliud nisi duæ tabulæ lapideæ quas posuerat in ea Moyses in Horeb, quando pepigit Dominus fœdus cum filiis Israël, cum egrederentur de terra Ægypti.
8:9 Y en el arca no habia otra cosa sino las dos tablas de piedra, que habia puesto en ella Moysés en Horéb, quando el Señor hizo alianza con los hijos de Israél, luego que saliéron de la Tierra de Egypto.
8:10 Factum est autem cum exissent sacerdotes de sanctuario, nebula implevit domum Domini,
8:10 Acaeció pues, que luego que saliéron los Sacerdotes del Santuario, una niebla llenó la casa del Señor,
8:11 et non poterant sacerdotes stare et ministrare propter nebulam : impleverat enim gloria Domini domum Domini.
8:11 Y los Sacerdotes no podian estar ni atender á su ministerio á causa de la nube: porque la gloria del Señor habia llenado la casa del Señor.
8:12 Tunc ait Salomon : Dominus dixit ut habitaret in nebula.
8:12 Entónces dixo Salomón: El Señor dixo que habitaria en la niebla.
8:13 Ædificans ædificavi domum in habitaculum tuum : firmissimum solium tuum in sempiternum.
8:13 Con anhelo de edificar edifiqué casa para morada tuya, throno tuyo muy estable para siempre.
8:14 Convertitque rex faciem suam, et benedixit omni ecclesiæ Israël : omnia enim ecclesia Israël stabat.
8:14 Y volvió el Rey su rostro, y bendixo á toda la Congregacion de Israél: porque toda la Congregacion de Israél estaba allí.
8:15 Et ait Salomon : Benedictus Dominus Deus Israël, qui locutus est ore suo ad David patrem meum, et in manibus ejus perfecit, dicens :
8:15 Y dixo Salomón: Bendito el Señor Dios de Israél, que habló por su boca á David mi padre, y por sus manos lo ha cumplido, diciendo:
8:16 A die qua eduxi populum meum Israël de Ægypto, non elegi civitatem de universis tribubus Israël, ut ædificaretur domus, et esset nomen meum ibi : sed elegi David ut esset super populum meum Israël.
8:16 Desde el dia, en que saqué á mi pueblo Israél de Egypto, no escogí ciudad entre todas las tribus de Israél, para que se labrase una casa, y estuviese allí mi nombre: sino que escogí á David para que fuese sobre mi pueblo de Israél.
8:17 Voluitque David pater meus ædificare domum nomini Domini Dei Israël :
8:17 Y quiso David mi padre edificar una casa al nombre del Señor Dios de Israél:
8:18 et ait Dominus ad David patrem meum : Quod cogitasti in corde tuo ædificare domum nomini meo, bene fecisti, hoc ipsum mente tractans.
8:18 Mas el Señor dixo á David mi padre: Bien has hecho en haber pensado en tu corazon edificar una casa á mi nombre, dando traza en tu mente á este designio.
8:19 Verumtamen tu non ædificabis mihi domum, sed filius tuus, qui egredietur de renibus tuis, ipse ædificabit domum nomini meo.
8:19 Pero con todo eso no me edificarás tú la casa, sino tu hijo, que saldrá de tus entrañas, ese edificará casa á mi nombre.
8:20 Confirmavit Dominus sermonem suum quem locutus est : stetique pro David patre meo, et sedi super thronum Israël, sicut locutus est Dominus : et ædificavi domum nomini Domini Dei Israël.
8:20 Y el Señor ha confirmado su palabra, que habló: y yo he venido en lugar de David mi padre, y me he sentado sobre el throno de Israél, como lo dixo el Señor: y he edificado casa al nombre del Señor Dios de Israél.
8:21 Et constitui ibi locum arcæ in qua fœdus Domini est, quod percussit cum patribus nostris quando egressi sunt de terra Ægypti.
8:21 Y he establecido allí lugar para el arca, en la que está la alianza del Señor, que hizo con nuestros padres, luego que saliéron de la tierra de Egypto.
8:22 Stetit autem Salomon ante altare Domini in conspectu ecclesiæ Israël, et expandit manus suas in cælum,
8:22 Salomón pues se puso en pie delante del altar del Señor á la vista de la Congregacion de Israél, y extendió sus manos ácia el cielo,
8:23 et ait : Domine Deus Israël, non est similis tui deus in cælo desuper, et super terram deorsum : qui custodis pactum et misericordiam servis tuis qui ambulant coram te in toto corde suo.
8:23 Y dixo: Señor Dios de Israél, no hay Dios semejante á tí ni arriba en el cielo, ni abaxo en la tierra: tú que guardas el pacto y la misericordia á tus siervos, que andan delante de tí de todo su corazon.
8:24 Qui custodisti servo tuo David patri meo quæ locutus es ei : ore locutus es, et manibus perfecisti, ut hæc dies probat.
8:24 Que has guardado á tu siervo David mi padre lo que le dixiste: de boca lo dixiste, y con tus manos lo has cumplido, como lo acredita este dia.
8:25 Nunc igitur Domine Deus Israël, conserva famulo tuo David patri meo quæ locutus es ei, dicens : Non auferetur de te vir coram me, qui sedeat super thronum Israël : ita tamen si custodierint filii tui viam suam, ut ambulent coram me sicut tu ambulasti in conspectu meo.
8:25 Ahora pues, Señor Dios de Israél, confirma á tu siervo David mi padre lo que le prometiste, diciendo: No será quitado varon de tu linage delante de mí, que se siente sobre el trono de Israél: con tal que tus hijos guarden su camino, andando delante de mí, como tú anduviste en mi presencia.
8:26 Et nunc Domine Deus Israël, firmentur verba tua quæ locutus es servo tuo David patri meo.
8:26 Y ahora, Señor Dios de Israél, sean firmes tus palabras, que hablaste á tu siervo David mi padre.
8:27 Ergone putandum est quod vere Deus habitet super terram ? si enim cælum, et cæli cælorum, te capere non possunt, quanto magis domus hæc, quam ædificavi ?
8:27 ¿Será pues creible que Dios verdaderamente ha de habitar sobre la tierra? porque si no te pueden abarcar el cielo, ni los cielos de los cielos, ¿quanto ménos esta casa, que he edificado?
8:28 Sed respice ad orationem servi tui, et ad preces ejus, Domine Deus meus : audi hymnum et orationem quam servus tuus orat coram te hodie :
8:28 Mas vuelve los ojos, Señor Dios mio, á la oracion de tu siervo, y á sus ruegos: oye la alabanza y la oracion, que tu siervo hace hoy delante de tí:
8:29 ut sint oculi tui aperti super domum hanc nocte ac die : super domum, de qua dixisti : Erit nomen meum ibi : ut exaudias orationem quam orat in loco isto ad te servus tuus :
8:29 Que tus ojos estén abiertos sobre esta casa de noche y de dia: sobre la casa, de la que dixiste: Allí estará mi nombre: que oygas la oracion, que te hace tu siervo en este lugar.
8:30 ut exaudias deprecationem servi tui et populi tui Israël, quodcumque oraverint in loco isto, et exaudies in loco habitaculi tui in cælo : et cum exaudieris, propitius eris.
8:30 Que oygas los ruegos de tu siervo y de tu pueblo de Israél, en todo lo que te pidieren en este lugar, y los oirás en el lugar de tu morada en el cielo, y despues de haberlos oido, les serás propicio.
8:31 Si peccaverit homo in proximum suum, et habuerit aliquod juramentum quo teneatur astrictus, et venerit propter juramentum coram altari tuo in domum tuam,
8:31 Si un hombre pecare contra su próximo, y tuviere que hacer algun juramento, con que quede obligado; y viniere á tu casa por motivo del juramento delante de tu altar,
8:32 tu exaudies in cælo : et facies, et judicabis servos tuos, condemnans impium, et reddens viam suam super caput ejus, justificansque justum, et retribuens ei secundum justitiam suam.
8:32 Tú lo oirás en el cielo: y harás justicia á tus siervos, condenando al impío, y retornando su camino sobre su cabeza, y justificando al justo, y recompensándole segun su justicia.
8:33 Si fugerit populus tuus Israël inimicos suos (quia peccaturus est tibi), et agentes pœnitentiam, et confitentes nomini tuo, venerint, et oraverint, et deprecati te fuerint in domo hac :
8:33 Si tu pueblo de Israél volviere las espaldas á sus enemigos (porque pecará contra tí) y haciendo penitencia, y dando gloria á tu nombre, vinieren, y oraren, y te rogaren en esta casa;
8:34 exaudi in cælo, et dimitte peccatum populi tui Israël, et reduces eos in terram quam dedisti patribus eorum.
8:34 Óyelos en el cielo, y perdona el pecado de tu pueblo de Israél, y vuélvelos á la tierra, que diste á sus padres.
8:35 Si clausum fuerit cælum, et non pluerit propter peccata eorum, et orantes in loco isto, pœnitentiam egerint nomini tuo, et a peccatis suis conversi fuerint propter afflictionem suam :
8:35 Si estuviere cerrado el cielo, y no lloviere por causa de sus pecados, y orando en este lugar hicieren penitencia á honra de tu nombre, y por su afliccion se convirtieren de sus pecados;
8:36 exaudi eos in cælo, et dimitte peccata servorum tuorum, et populi tui Israël : et ostende eis viam bonam per quam ambulent, et da pluviam super terram tuam, quam dedisti populo tuo in possessionem.
8:36 Óyelos en el cielo, y perdona los pecados de tus siervos, y de tu pueblo de Israél: y muéstrales un camino bueno por donde anden, y envia lluvia sobre tu tierra, que diste á tu pueblo en posesion.
8:37 Fames si oborta fuerit in terra, aut pestilentia, aut corruptus aër, aut ærugo, aut locusta, vel rubigo, et afflixerit eum inimicus ejus portas obsidens : omnis plaga, universa infirmitas,
8:37 Si viniere hambre á la tierra, ó peste, ó infeccion de ayre, ó tizon, ó langosta, ó añublo, ó angustiare á tu pueblo su enemigo sitiando sus ciudades, toda plaga, toda enfermedad,
8:38 cuncta devotatio, et imprecatio quæ acciderit omni homini de populo tuo Israël : si quis cognoverit plagam cordis sui, et expanderit manus suas in domo hac,
8:38 Toda plegaria, y súplica, que hiciere todo particular de tu pueblo de Israél: si alguno sintiere la llaga de su corazon, y extendiere á tí sus manos en esta casa,
8:39 tu exaudies in cælo in loco habitationis tuæ, et repropitiaberis, et facies ut des unicuique secundum omnes vias suas, sicut videris cor ejus (quia tu nosti solus cor omnium filiorum hominum),
8:39 Tú le oirás en el cielo en el lugar de tu morada, y le perdonarás, y darás en efecto á cada uno segun todos sus caminos, conforme vieres su corazon (pues tú solo conoces el corazon de todos los hijos de los hombres)
8:40 ut timeant te cunctis diebus quibus vivunt super faciem terræ quam dedisti patribus nostris.
8:40 Para que te teman todos los dias, que vivieren sobre la haz de la tierra, que diste á nuestros padres.
8:41 Insuper et alienigena, qui non est de populo tuo Israël, cum venerit de terra longinqua propter nomen tuum (audietur enim nomen tuum magnum, et manus tua fortis, et brachium tuum
8:41 Asimismo el extrangero, que no es de tu pueblo de Israél, quando viniere de una region distante por amor de tu nombre (porque será oido tu grande nombre, y tu mano fuerte, y tu brazo
8:42 extentum ubique), cum venerit ergo, et oraverit in hoc loco,
8:42 Extendido en todas partes) quando viniere pues, y orare en este lugar,
8:43 tu exaudies in cælo, in firmamento habitaculi tui, et facies omnia pro quibus invocaverit te alienigena : ut discant universi populi terrarum nomen tuum timere, sicut populus tuus Israël, et probent quia nomen tuum invocatum est super domum hanc quam ædificavi.
8:43 Tú le oirás en el cielo, en el firmamento de tu morada, y harás todo aquello, por lo que te invocare el extrangero: para que todos los pueblos de la tierra aprendan á temer tu nombre, así como tu pueblo de Israél, y experimenten que tu nombre ha sido invocado sobre esta casa, que edifiqué.
8:44 Si egressus fuerit populus tuus ad bellum contra inimicos suos per viam, quocumque miseris eos, orabunt te contra viam civitatis quam elegisti, et contra domum quam ædificavi nomini tuo,
8:44 Si saliere tu pueblo á campaña contra sus enemigos, por el camino, á qualquiera parte que tú los enviares, te harán oracion de cara al camino de la ciudad, que escogiste, y ácia la casa, que he edificado á tu nombre,
8:45 et exaudies in cælo orationes eorum et preces eorum, et facies judicium eorum.
8:45 Y oirás en el cielo sus oraciones, y sus ruegos, y les harás justicia.
8:46 Quod si peccaverint tibi (non est enim homo qui non peccet) et iratus tradideris eos inimicis suis, et captivi ducti fuerint in terram inimicorum longe vel prope,
8:46 Y si pecaren contra tí (porque no hay hombre que no peque) y airado los entregares á sus enemigos, y fueren llevados cautivos á tierra enemiga léjos ó cerca,
8:47 et egerint pœnitentiam in corde suo in loco captivitatis, et conversi deprecati te fuerint in captivitate sua, dicentes : Peccavimus : inique egimus, impie gessimus :
8:47 E hicieren penitencia de corazon en el lugar de su cautiverio, y convertidos te imploraren en su cautiverio, diciendo: Hemos pecado, iniquamente hemos hecho, impiamente hemos procedido:
8:48 et reversi fuerint ad te in universo corde suo et tota anima sua in terra inimicorum suorum, ad quam captivi ducti fuerint : et oraverint te contra viam terræ suæ, quam dedisti patribus eorum, et civitatis quam elegisti, et templi quod ædificavi nomini tuo :
8:48 Y se volvieren á tí de todo su corazon, y de toda su alma en la tierra de sus enemigos, á la que fueren llevados cautivos: y te hicieren oracion vueltos ácia el camino de su tierra, que diste á sus padres, y ácia la ciudad que escogiste, y ácia el templo que edifiqué á tu nombre:
8:49 exaudies in cælo, in firmamento solii tui, orationes eorum et preces eorum, et facies judicium eorum :
8:49 Oirás en el cielo, en el firmamento de tu throno, sus oraciones, y sus ruegos, y harás su causa:
8:50 et propitiaberis populo tuo qui peccavit tibi, et omnibus iniquitatibus eorum quibus prævaricati sunt in te : et dabis misericordiam coram eis qui eos captivos habuerint, ut misereantur eis.
8:50 Y propicio á tu pueblo que pecó contra tí, perdonarás todas las iniquidades, con que hubieren prevaricado contra tí: é infundirás misericordia en aquellos, que los tuvieren cautivos, para que se compadezcan de ellos.
8:51 Populus enim tuus est, et hæreditas tua, quos eduxisti de terra Ægypti, de medio fornacis ferreæ.
8:51 Porque pueblo tuyo es, y heredad tuya, que sacaste de la Tierra de Egypto, de en medio del horno de hierro.
8:52 Ut sint oculi tui aperti ad deprecationem servi tui, et populi tui Israël, et exaudias eos in universis pro quibus invocaverint te.
8:52 Que tus ojos estén abiertos á los ruegos de tu siervo, y de tu pueblo de Israél, y los oygas en todas las cosas por las que te invocaren.
8:53 Tu enim separasti eos tibi in hæreditatem de universis populis terræ, sicut locutus es per Moysen servum tuum quando eduxisti patres nostros de Ægypto, Domine Deus.
8:53 Porque tú, ó Señor Dios, te los separaste por heredad entre todos los pueblos de la tierra, como lo declaraste por Moysés tu siervo, quando sacaste á nuestros padres de Egypto, Señor Dios.
8:54 Factum est autem, cum complesset Salomon orans Dominum omnem orationem et deprecationem hanc, surrexit de conspectu altaris Domini : utrumque enim genu in terram fixerat, et manus expanderat in cælum.
8:54 Sucedió pues que Salomón, luego que acabó de hacer al Señor toda esta oracion, y plegaria, se levantó delante del altar del Señor: porque habia hincado las dos rodillas en tierra, teniendo extendidas las manos ácia el cielo.
8:55 Stetit ergo, et benedixit omni ecclesiæ Israël voce magna, dicens :
8:55 Púsose pues en pie, y bendixo á toda la Congregacion de Israél, diciendo en voz alta:
8:56 Benedictus Dominus, qui dedit requiem populo suo Israël, juxta omnia quæ locutus est : non cecidit ne unus quidem sermo ex omnibus bonis quæ locutus est per Moysen servum suum.
8:56 Bendito sea el Señor, que ha dado la paz á su pueblo de Israél, segun todas las cosas que habló: no cayó en tierra ni una sola palabra acerca de todos los bienes, que él habló por boca de Moysés su siervo.
8:57 Sit Dominus Deus noster nobiscum, sicut fuit cum patribus nostris, non derelinquens nos, neque projiciens.
8:57 Sea con nosotros el Señor Dios nuestro, así como fué con nuestros padres, y no nos desampare, ni deseche.
8:58 Sed inclinet corda nostra ad se, ut ambulemus in universis viis ejus, et custodiamus mandata ejus, et cæremonias ejus, et judicia quæcumque mandavit patribus nostris.
8:58 Sino que incline ácia sí nuestros corazones, para que andemos en todos sus caminos, y guardemos sus mandamientos, y sus ceremonias, y todos los juicios que mandó á nuestros padres.
8:59 Et sint sermones mei isti, quibus deprecatus sum coram Domino, appropinquantes Domino Deo nostro die ac nocte, ut faciat judicium servo suo, et populo suo Israël per singulos dies :
8:59 Y estas mismas palabras, con que yo he orado delante del Señor, estén presentes ante el Señor Dios nuestro de dia y de noche, para que cada dia se muestre favorable á su siervo, y á su pueblo de Israél:
8:60 ut sciant omnes populi terræ quia Dominus ipse est Deus, et non est ultra absque eo.
8:60 Para que reconozcan todos los pueblos de la tierra, que el Señor él mismo es Dios, y que no hay otro fuera de él.
8:61 Sit quoque cor nostrum perfectum cum Domino Deo nostro, ut ambulemus in decretis ejus, et custodiamus mandata ejus, sicut et hodie.
8:61 Sea tambien perfecto nuestro corazon con el Señor Dios nuestro, para que caminemos en sus estatutos, y guardemos sus mandamientos, así como hoy.
8:62 Igitur rex, et omnis Israël cum eo, immolabant victimas coram Domino.
8:62 Por lo qual el Rey, y todo Israél con él, sacrificaban víctimas delante del Señor.
8:63 Mactavitque Salomon hostias pacificas, quas immolavit Domino, boum viginti duo millia, et ovium centum viginti millia : et dedicaverunt templum Domini rex et filii Israël.
8:63 Y degolló Salomón en hostias pacíficas, que inmoló al Señor, veinte y dos mil bueyes, y ciento y veinte mil ovejas: y dedicáron el templo del Señor el Rey, y los hijos de Israél.
8:64 In die illa sanctificavit rex medium atrii quod erat ante domum Domini : fecit quippe holocaustum ibi, et sacrificium, et adipem pacificorum : quoniam altare æreum quod erat coram Domino, minus erat, et capere non poterat holocaustum, et sacrificium, et adipem pacificorum.
8:64 En aquel dia consagró el Rey el medio del atrio, que estaba delante de la casa del Señor: porque ofreció allí holocaustos, y sacrificios, y la grosura de los pacíficos: por quanto el altar de bronce, que estaba delante del Señor, era pequeño, y no podian caber en él los holocaustos, y los sacrificios, y las grosuras de los pacíficos.
8:65 Fecit ergo Salomon in tempore illo festivitatem celebrem, et omnis Israël cum eo, multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Ægypti, coram Domino Deo nostro, septem diebus et septem diebus, id est, quatuordecim diebus.
8:65 Salomón pues hizo en aquel tiempo una fiesta solemne, y todo Israél con él, congregado en gran número desde la entrada de Emáth hasta el rio de Egypto, delante del Señor Dios nuestro, siete dias y siete dias, esto es, catorce dias.
8:66 Et in die octava dimisit populos : qui benedicentes regi, profecti sunt in tabernacula sua lætantes, et alacri corde super omnibus bonis quæ fecerat Dominus David servo suo, et Israël populo suo.
8:66 Y el dia octavo despidió á los pueblos: que llenando de bendiciones al Rey, se volviéron á sus tiendas alegres, y placenteros de corazon por todos los bienes, que el Señor habia hecho á David su siervo, y á Israél su pueblo.