14:1 Factum est autem Iconii, ut simul introirent in synagogam Judæorum, et loquerentur, ita ut crederet Judæorum et Græcorum copiosa multitudo.
14:1 Y acaeció en Iconio, que entráron juntos en la Synagoga de de los Judíos, y allí predicáron, de manera que creyó un crecido número de Judíos, y de Griegos.
14:2 Qui vero increduli fuerunt Judæi, suscitaverunt et ad iracundiam concitaverunt animas gentium adversus fratres.
14:2 Mas los Judíos que no creyéron, levantáron é irritáron el ánimo de los Gentiles contra sus hermanos.
14:3 Multo igitur tempore demorati sunt, fiducialiter agentes in Domino, testimonium perhibente verbo gratiæ suæ, dante signa et prodigia fieri per manus eorum.
14:3 Y por esto se detuviéron allí mucho tiempo, trabajando con confianza en el Señor, que daba testimonio á la palabra de su gracia, concediendo que se hiciesen por sus manos prodigios y milagros.
14:4 Divisa est autem multitudo civitatis : et quidam quidem erant cum Judæis, quidam vero cum Apostolis.
14:4 Y se dividiéron las gentes de la ciudad: y los unos eran por los Judíos, y los otros por los Apóstoles.
14:5 Cum autem factus esset impetus gentilium et Judæorum cum principibus suis, ut contumeliis afficerent, et lapidarent eos,
14:5 Mas como los Gentiles, y los Judíos con sus caudillos se amotinasen para ultrajarlos, y apedrearlos,
14:6 intelligentes confugerunt ad civitates Lycaoniæ Lystram et Derben, et universam in circuitu regionem, et ibi evangelizantes erant.
14:6 Entendiéndolo ellos, huyéron á Lystra, y Derbe, ciudades de Lycaonia, y á toda aquella comarca, y allí predicaban el Evangelio.
14:7 Et quidam vir Lystris infirmus pedibus sedebat, claudus ex utero matris suæ, qui numquam ambulaverat.
14:7 Y en Lystra habia un hombre lisiado de los pies, coxo desde el vientre de su madre, el qual nunca había andado.
14:8 Hic audivit Paulum loquentem. Qui intuitus eum, et videns quia fidem haberet ut salvus fieret,
14:8 Este oyó predicar á Pablo. Quien poniendo en él los ojos, y viendo que tenia fé para ser sano,
14:9 dixit magna voce : Surge super pedes tuos rectus. Et exilivit, et ambulabat.
14:9 Dixo en alta voz: Levántate derecho sobre tus pies. Y él saltó y andaba.
14:10 Turbæ autem cum vidissent quod fecerat Paulus, levaverunt vocem suam lycaonice, dicentes : Dii similes facti hominibus descenderunt ad nos.
14:10 Y las gentes quando viéron lo que Pablo había hecho, levantáron su voz, y dixéron en lengua Lycaónica: Han descendido á nosotros Dioses en forma de hombres.
14:11 Et vocabant Barnabam Jovem, Paulum vero Mercurium : quoniam ipse erat dux verbi.
14:11 Y llamaban á Bernabé, Júpiter, y á Pablo, Mercurio: porque él era el que llevaba la palabra.
14:12 Sacerdos quoque Jovis, qui erat ante civitatem, tauros et coronas ante januas afferens, cum populis volebat sacrificare.
14:12 Tambien el sacerdote de Júpiter; que estaba á la entrada de la ciudad, trayendo ante las puertas toros, y guirnaldas, queria sacrificar con el pueblo.
14:13 Quod ubi audierunt Apostoli, Barnabas et Paulus, conscissis tunicis suis exilierunt in turbas, clamantes
14:13 Y quando lo oyeron los Apóstoles Bernabé, y Pablo, rasgando sus vestiduras, saltáron en medio de las gentes, dando voces,
14:14 et dicentes : Viri, quid hæc facitis ? et nos mortales sumus, similes vobis homines, annuntiantes vobis ab his vanis converti ad Deum vivum, qui fecit cælum, et terram, et mare, et omnia quæ in eis sunt :
14:14 Y diciendo: Varones, por qué hacéis esto? Nosotros hombres somos también mortales así como vosotros, y os predicamos que de éstas cosas vanas os convirtáis al Dios viro, que hizo el Cielo, y la tierra, y el mar, y todo quanto hay en ellos:
14:15 qui in præteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas.
14:15 El que en los siglos pasados ha permitido á todos los Gentiles andar en sus caminos.
14:16 Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit benefaciens de cælo, dans pluvias et tempora fructifera, implens cibo et lætitia corda nostra.
14:16 Y nunca se dexó á sí mismo sin testimonio, haciendo bien del Cielo, dando lluvias, y tiempos favorables para los frutos, llenando nuestros corazones de mantenimiento, y de alegría.
14:17 Et hæc dicentes, vix sedaverunt turbas ne sibi immolarent.
14:17 Y diciendo esto, apenas pudieron apaciguar las gentes, que no les sacrificasen.
14:18 Supervenerunt autem quidam ab Antiochia et Iconio Judæi : et persuasis turbis, lapidantesque Paulum, traxerunt extra civitatem, existimantes eum mortuum esse.
14:18 Mas sobrevinieron algunos Judíos de Antiochia, y de Icónio: Y habiendo ganado la voluntad del pueblo, y apedreando á Pablo, le sacáron arrastrando fuera de la ciudad, creyendo que estaba muerto.
14:19 Circumdantibus autem eum discipulis, surgens intravit civitatem, et postera die profectus est cum Barnaba in Derben.
14:19 Mas rodeándole los discípulos, se levantó, y entró en la ciudad, y al día siguiente se partió con Bernabé á Derbes.
14:20 Cumque evangelizassent civitati illi, et docuissent multos, reversi sunt Lystram, et Iconium, et Antiochiam,
14:20 Y habiendo predicado el Evangelio en aquella ciudad, y enseñado á muchos, se volviéron á Lystra, y á Iconio, y á Antiochia,
14:21 confirmantes animas discipulorum, exhortantesque ut permanerent in fide : et quoniam per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei.
14:21 Confirmando los corazones de los discípulos, exhortándolos á perseverar en la fé: y que por muchas tribulaciones nos es necesario entrar en el reyno de Dios.
14:22 Et cum constituissent illis per singulas ecclesias presbyteros, et orassent cum jejunationibus, commendaverunt eos Domino, in quem crediderunt.
14:22 Y después que hubieron ordenado presbyteros en cada Iglesia de ellos, y hubieron hecho oración con ayunos, los encomendáron al Señor, en quien habían creído.
14:23 Transeuntesque Pisidiam, venerunt in Pamphyliam,
14:23 Y atravesando la Pisidia, fuéron á Pamphylia,
14:24 et loquentes verbum Domini in Perge, descenderunt in Attaliam :
14:24 Y anunciando la palabra del Señor en Perges, descendiéron á Atalia.
14:25 et inde navigaverunt Antiochiam, unde erant traditi gratiæ Dei in opus quod compleverunt.
14:25 Y desde allí navegáron á Antiochia, de donde habian sido encomendados á la gracia de Dios para la obra que habian acabado.
14:26 Cum autem venissent, et congregassent ecclesiam, retulerunt quanta fecisset Deus cum illis, et quia aperuisset gentibus ostium fidei.
14:26 Y habiendo llegado, y congregado la Iglesia, contaron todas las cosas que Dios había hecho con ellos, y como había abierto la puerta de la fé á los Gentiles.
14:27 Morati sunt autem tempus non modicum cum discipulis.
14:27 Y se detuviéron con los discípulos no poco tiempo.