43:1 Interim fames omnem terram vehementer premebat.
43:1 Entretanto el hambre afligia en gran manera á toda la tierra.
43:2 Consumptisque cibis quos ex Ægypto detulerant, dixit Jacob ad filios suos : Revertimini, et emite nobis pauxillum escarum.
43:2 Y consumidos los víveres, que habian trahido de Egypto, dixo Jacob á sus hijos: Volved, y compradnos un poquito de víveres.
43:3 Respondit Judas : Denuntiavit nobis vir ille sub attestatione jurisjurandi, dicens : Non videbitis faciem meam, nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis vobiscum.
43:3 Respondió Judá: Aquel hombre nos intimó con protesta de juramento, diciendo: No vereis mi rostro, si no traxereis á vuestro hermano el mas pequeño con vosotros.
43:4 Si ergo vis eum mittere nobiscum, pergemus pariter, et ememus tibi necessaria :
43:4 Por tanto si quieres enviarle con nosotros, iremos juntos, y te comprarémos lo necesario:
43:5 sin autem non vis, non ibimus : vir enim, ut sæpe diximus, denuntiavit nobis, dicens : Non videbitis faciem meam absque fratre vestro minimo.
43:5 Mas si no quieres, no iremos; porque aquel hombre, como ya muchas veces hemos dicho, nos intimó diciendo: No vereis mi rostro sin vuestro hermano el mas pequeño.
43:6 Dixit eis Israël : In meam hoc fecistis miseriam, ut indicaretis ei et alium habere vos fratrem.
43:6 Díxoles Israél: Para desdicha mia le hicisteis saber, que aun teniais vosotros otro hermano.
43:7 At illi responderunt : Interrogavit nos homo per ordinem nostram progeniem : si pater viveret : si haberemus fratrem : et nos respondimus ei consequenter juxta id quod fuerat sciscitatus : numquid scire poteramus quod dicturus esset : Adducite fratrem vestrum vobiscum ?
43:7 Mas ellos respondiéron: Preguntónos el hombre por órden nuestro linage: si vivia el padre: si teniamos otro hermano: y nosotros le respondimos al tenor de aquello que nos habia preguntado: ¿Acaso podiamos saber que habia de decir: Trahed á vuestro hermano con vosotros?
43:8 Judas quoque dixit patri suo : Mitte puerum mecum, ut proficiscamur, et possimus vivere : ne moriamur nos et parvuli nostri.
43:8 Judá dixo tambien á su padre: Envia conmigo al muchacho, para que marchemos y podamos vivir: no sea que muramos nosotros y nuestros niños.
43:9 Ego suscipio puerum : de manu mea require illum : nisi reduxero, et reddidero eum tibi, ero peccati reus in te omni tempore.
43:9 Yo me encargo del muchacho: demándale de mi mano. Si no te lo volviere á traher, y pusiere en tus manos, seré reo de pecado contra tí en todo tiempo.
43:10 Si non intercessisset dilatio, jam vice alter venissemus.
43:10 Si no hubiera habido esta detencion, ya hubiéramos venido otra vez.
43:11 Igitur Israël pater eorum dixit ad eos : Si sic necesse est, facite quod vultis : sumite de optimis terræ fructibus in vasis vestris, et deferte viro munera, modicum resinæ, et mellis, et storacis, stactes, et terebinthi, et amygdalarum.
43:11 Y así Israél padre de ellos les dixo: Si así es menester, haced lo que quisiereis: tomad en vuestras vasijas de los mejores frutos de la tierra, y llevad á aquel hombre presentes, un poco de resina, y de miel, y de estoraque, de estacte, y de terebintho, y almendras.
43:12 Pecuniam quoque duplicem ferte vobiscum : et illam, quam invenistis in sacculis, reportate, ne forte errore factum sit :
43:12 Llevad tambien con vosotros doblada cantidad de dinero; y volved á llevar el que hallasteis en los costales, no sea que haya sucedido por yerro.
43:13 sed et fratrem vestrum tollite, et ite ad virum.
43:13 En fin tomad tambien á vuestro hermano, é id á aquel hombre.
43:14 Deus autem meus omnipotens faciat vobis eum placabilem : et remittat vobiscum fratrem vestrum quem tenet, et hunc Benjamin : ego autem quasi orbatus absque liberis ero.
43:14 Y mi Dios todopoderoso os le haga favorable; y remita con vosotros á vuestro hermano que tiene en su poder, y á este Benjamin: y yo quedaré como destituido sin hijos.
43:15 Tulerunt ergo viri munera, et pecuniam duplicem, et Benjamin : descenderuntque in Ægyptum, et steterunt coram Joseph.
43:15 Tomáron pues los hombres los presentes, y doblado dinero, y á Benjamin: y descendiéron á Egypto, y se presentáron á Joseph.
43:16 Quos cum ille vidisset et Benjamin simul, præcepit dispensatori domus suæ, dicens : Introduc viros domum, et occide victimas, et instrue convivium : quoniam mecum sunt comesturi meridie.
43:16 Á los que como él hubiese visto, y juntamente á Benjamin, dió órden al mayordomo de su casa, diciendo: Introduce en casa á esos hombres, y mata víctimas, y dispon un banquete; porque han de comer conmigo á mediodia.
43:17 Fecit ille quod sibi fuerat imperatum, et introduxit viros domum.
43:17 El executó lo que se le habia mandado, é introduxo á los hombres en casa.
43:18 Ibique exterriti, dixerunt mutuo : Propter pecuniam, quam retulimus prius in saccis nostris, introducti sumus : ut devolvat in nos calumniam, et violenter subjiciat servituti et nos, et asinos nostros.
43:18 Y allí asustados, se decian el uno al otro: A causa del dinero, que nos llevamos la otra vez en nuestros costales, nos han metido dentro: para hacer caer sobre nosotros una calumnia, y sujetar violentamente á esclavitud á nosotros, y á nuestros asnos.
43:19 Quam ob rem in ipsis foribus accedentes ad dispensatorem domus,
43:19 Por lo qual, llegándose en la misma puerta al mayordomo de la casa,
43:20 locuti sunt : Oramus, domine, ut audias nos. Jam ante descendimus ut emeremus escas :
43:20 Dixéron: Rogamos, señor, que nos escuches. Ya ántes hemos descendido á comprar víveres:
43:21 quibus emptis, cum venissemus ad diversorium, aperuimus saccos nostros, et invenimus pecuniam in ore saccorum : quam nunc eodem pondere reportavimus.
43:21 Los que comprados, quando llegamos al meson, abrimos nuestros costales, y hallamos en la boca de los costales el dinero: el que hemos vuelto ahora á traher en igual peso.
43:22 Sed et aliud attulimus argentum, ut emamus quæ nobis necessaria sunt : non est in nostra conscientia quis posuerit eam in marsupiis nostris.
43:22 Y á mas hemos trahido otro dinero, para comprar lo que necesitamos: no está en noticia nuestra quien lo haya puesto en nuestras bolsas.
43:23 At ille respondit : Pax vobiscum, nolite timere : Deus vester, et Deus patris vestri, dedit vobis thesauros in saccis vestris : nam pecuniam, quam dedistis mihi, probatam ego habeo. Eduxitque ad eos Simeon.
43:23 Mas él respondió: Paz con vosotros, no querais temer: vuestro Dios, y el Dios de vuestro padre os dió los thesoros en vuestros costales: porque el dinero, que me disteis, lo tengo yo en buena moneda. Y sacóles á Simeon.
43:24 Et introductis domum, attulit aquam, et laverunt pedes suos, deditque pabulum asinis eorum.
43:24 Y despues de haberlos introducido en la casa, traxo agua, y laváron sus pies, y dióles pienso para sus jumentos.
43:25 Illi vero parabant munera, donec ingrederetur Joseph meridie : audierant enim quod ibi comesturi essent panem.
43:25 Y ellos estaban disponiendo los presentes, hasta que Joseph entrase al mediodia; porque habian oido, que allí habian de comer el pan.
43:26 Igitur ingressus est Joseph domum suam, obtuleruntque ei munera, tenentes in manibus suis : et adoraverunt proni in terram.
43:26 Joseph pues entró en su casa, y ofreciéronle los presentes, teniéndolos en sus manos: y adoráronle inclinados á tierra.
43:27 At ille, clementer resalutatis eis, interrogavit eos, dicens : Salvusne est pater vester senex, de quo dixeratis mihi ? adhuc vivit ?
43:27 Mas él, despues de haberlos resaludado con afabilidad, preguntóles, diciendo: ¿Por ventura está bueno vuestro padre anciano, de quien me hablasteis? ¿Vive todavía?
43:28 Qui responderunt : Sospes est servus tuus pater noster, adhuc vivit. Et incurvati, adoraverunt eum.
43:28 Los quales respondiéron: Bueno está vuestro siervo nuestro padre, aun vive. Y encorvados, le adoráron.
43:29 Attollens autem Joseph oculos, vidit Benjamin fratrem suum uterinum, et ait : Iste est frater vester parvulus, de quo dixeratis mihi ? Et rursum : Deus, inquit, misereatur tui, fili mi.
43:29 Y alzando Joseph los ojos, vió á Benjamin hermano suyo uterino, y dixo: ¿Es este vuestro hermano el pequeño, de quien me hablasteis? Y dixo despues: Dios tenga misericordia de tí, hijo mio.
43:30 Festinavitque, quia commota fuerant viscera ejus super fratre suo, et erumpebant lacrimæ : et introiens cubiculum flevit.
43:30 Y se apresuró, porque se conmoviéron sus entrañas á causa de su hermano, y se le saltaban las lágrimas: y entrándose en su aposento, lloró.
43:31 Rursumque lota facie egressus, continuit se, et ait : Ponite panes.
43:31 Y saliendo fuera otra vez, despues de haberse lavado la cara, se reprimió, y dixo: Poned panes.
43:32 Quibus appositis, seorsum Joseph, et seorsum fratribus, Ægyptiis quoque qui vescebantur simul, seorsum (illicitum est enim Ægyptiis comedere cum Hebræis, et profanum putant hujuscemodi convivium)
43:32 Los quales puestos, á Joseph aparte, y á sus hermanos aparte, y aparte tambien á los Egypcios que comian juntamente (porque no es lícito á los Egypcios comer con los Hebréos, y tienen por profano semejante banquete)
43:33 sederunt coram eo, primogenitus juxta primogenita sua, et minimus juxta ætatem suam. Et mirabantur nimis,
43:33 Sentáronse delante de él, el mayor segun su mayoría, y el menor segun su edad. Y se maravillaban en gran manera,
43:34 sumptis partibus quas ab eo acceperant : majorque pars venit Benjamin, ita ut quinque partibus excederet. Biberuntque et inebriati sunt cum eo.
43:34 Despues de tomadas las porciones, que de él habian recibido: y la mayor porcion vino á Benjamin, de suerte que excedia en cinco partes. Y bebiéron y se embriagáron con él.