11:1 Erat autem quidam languens Lazarus a Bethania, de castello Mariæ et Marthæ sororis ejus.
11:1 Y había un enfermo llamado Lázaro de Bethania, aldea de María y de Martha su hermana.
11:2 (Maria autem erat quæ unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis : cujus frater Lazarus infirmabatur.)
11:2 Y María era la que había ungido al Señor con ungüento, y limpiado sus pies con sus cabellos: cuyo hermano Lázaro estaba enfermo.
11:3 Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes : Domine, ecce quem amas infirmatur.
11:3 Enviáron pues sus hermanas á decir á Jesús: Señor, he aquí el que amas está enfermo.
11:4 Audiens autem Jesus dixit eis : Infirmitas hæc non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam.
11:4 Y quando lo oyó Jesús, les dixo: Esta enfermedad no es para muerte, sino para gloria de Dios, para que sea glorificado el Hijo de Dios por ella.
11:5 Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum.
11:5 Y amaba Jesús á Martha, y á María su hermana, y á Lázaro.
11:6 Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus ;
11:6 Y quando oyó que estaba enfermo, se detuvo aún dos días en aquel lugar.
11:7 deinde post hæc dixit discipulis suis : Eamus in Judæam iterum.
11:7 Y pasados estos dixo á sus discípulos: Vamos otra vez á Judéa.
11:8 Dicunt ei discipuli : Rabbi, nunc quærebant te Judæi lapidare, et iterum vadis illuc ?
11:8 Los discípulos le dixéron: ¿Maestro, ahora querían apedrearte los Judíos, y vas allá otra vez?
11:9 Respondit Jesus : Nonne duodecim sunt horæ diei ? Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt :
11:9 Jesús respondió: ¿Por ventura no son doce las horas del día? El que anduviere de día, no tropieza, porque vé la luz de éste mundo.
11:10 si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo.
11:10 Mas si anduviere de noche, tropieza, porque no hay luz en él.
11:11 Hæc ait, et post hæc dixit eis : Lazarus amicus noster dormit : sed vado ut a somno excitem eum.
11:11 Esto dixo, y después les dixo: Lázaro nuestro amigo duerme: mas voy á dispertarle del sueño.
11:12 Dixerunt ergo discipuli ejus : Domine, si dormit, salvus erit.
11:12 Y dixéron sus discípulos: Señor si duerme, será sano.
11:13 Dixerat autem Jesus de morte ejus : illi autem putaverunt quia de dormitione somni diceret.
11:13 Mas Jesús había hablado de su muerte: y ellos entendiéron, que decía del dormir de sueño.
11:14 Tunc ergo Jesus dixit eis manifeste : Lazarus mortuus est :
11:14 Entónces Jesús les dixo abiertamente: Lázaro es muerto:
11:15 et gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram ibi, sed eamus ad eum.
11:15 Y me huelgo por vosotros de no haber estado allí, para que creáis. Mas vamos á él.
11:16 Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos : Eamus et nos, ut moriamur cum eo.
11:16 Dixo entónces Thomas, llamado Dydimo, á los otros condiscípulos: Vamos también nosotros, y muramos con él.
11:17 Venit itaque Jesus : et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem.
11:17 Vino pues Jesús, y halló que había ya quatro días que estaba en el sepulchro.
11:18 (Erat autem Bethania juxta Jerosolymam quasi stadiis quindecim.)
11:18 Y Bethania distaba de Jerusalém como unos quince estadios.
11:19 Multi autem ex Judæis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo.
11:19 Y muchos Judíos habian venido á Martha y á María, para consolarlas de su hermano.
11:20 Martha ergo ut audivit quia Jesus venit, occurrit illi : Maria autem domi sedebat.
11:20 Martha pues quando oyó que venía Jesús, le salió á recibir: mas María se quedó en casa.
11:21 Dixit ergo Martha ad Jesum : Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus :
11:21 Y Martha dixo á Jesús: Señor, si hubieras estado aquí, mi hermano no hubiera muerto:
11:22 sed et nunc scio quia quæcumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus.
11:22 Mas también sé ahora, que todo lo que pidieres á Dios, te lo otorgará Dios.
11:23 Dicit illi Jesus : Resurget frater tuus.
11:23 Jesús le dixo: Resucitará tu hermano.
11:24 Dicit ei Martha : Scio quia resurget in resurrectione in novissimo die.
11:24 Martha le dice: Bien sé que resucitará en la resurrección en el último día.
11:25 Dixit ei Jesus : Ego sum resurrectio et vita : qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet :
11:25 Jesús le dixo: Yo soy la resurrección y la vida: el que cree en mí, aunque hubiere muerto, vivirá.
11:26 et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in æternum. Credis hoc ?
11:26 Y todo aquel, que vive, y cree en mí, no morirá jamas. ¿Crees esto?
11:27 Ait illi : Utique Domine, ego credidi quia tu es Christus, Filius Dei vivi, qui in hunc mundum venisti.
11:27 Ella le dixo: Sí Señor, yo he creido, que tú eres el Christo el Hijo de Dios vivo, que has venido á éste mundo.
11:28 Et cum hæc dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens : Magister adest, et vocat te.
11:28 Y dicho esto, fué y llamó en secreto á María su hermana, y dixo: El Maestro está aquí, y te llama.
11:29 Illa ut audivit, surgit cito, et venit ad eum ;
11:29 Ella quando lo oyó, se levantó luego, y fué á él.
11:30 nondum enim venerat Jesus in castellum : sed erat adhuc in illo loco, ubi occurrerat ei Martha.
11:30 Porqué Jesús aún no había llegado á la aldea, sino que se estaba en aquel lugar, en donde Martha habia salido á recibirle.
11:31 Judæi ergo, qui erant cum ea in domo, et consolabantur eam, cum vidissent Mariam quia cito surrexit, et exiit, secuti sunt eam dicentes : Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi.
11:31 Los Judíos pues, que estaban en la casa con ella, y la consolaban, quando viéron que María se había levantado apresurada, y habia salido, la siguiéron, diciendo: Al sepulchro va á llorar allí.
11:32 Maria ergo, cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dicit ei : Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus.
11:32 Y María quando llegó á donde Jesús estaba, luego que le vió, se postró á sus pies, y le dice: Señor, si hubieras estado aquí, mi hermano no hubiera muerto.
11:33 Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, et Judæos, qui venerant cum ea, plorantes, infremuit spiritu, et turbavit seipsum,
11:33 Jesús quando la vió llorando, y que también lloraban los Judios que habian venido con ella, gimió en su ánimo, y se turbó á sí mismo.
11:34 et dixit : Ubi posuistis eum ? Dicunt ei : Domine, veni, et vide.
11:34 Y dixo: ¿En dónde le pusisteis? Le dicen: Ven, Señor, y lo verás.
11:35 Et lacrimatus est Jesus.
11:35 Y lloró Jesús.
11:36 Dixerunt ergo Judæi : Ecce quomodo amabat eum.
11:36 Y dixéron entonces los Judíos: Ved como le amaba.
11:37 Quidam autem ex ipsis dixerunt : Non poterat hic, qui aperuit oculos cæci nati, facere ut hic non moreretur ?
11:37 Y algunos de ellos dixéron: ¿Pues éste que abrió los ojos del que nació ciego, no pudiera hacer que éste no muriese?
11:38 Jesus ergo rursum fremens in semetipso, venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei.
11:38 Mas Jesús gimiendo otra vez en sí mismo, fué al sepulchro. Era una gruta: y habían puesto una losa sobre ella.
11:39 Ait Jesus : Tollite lapidem. Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat : Domine, jam fœtet, quatriduanus est enim.
11:39 Dixo Jesús: Quitad la losa. Martha, que era hermana del difunto, le dice: Señor, ya yede, porque es muerto de quatro días.
11:40 Dicit ei Jesus : Nonne dixi tibi quoniam si credideris, videbis gloriam Dei ?
11:40 Jesús le dixo: ¿No te he dicho, que si creyéres, verás la gloria de Dios?
11:41 Tulerunt ergo lapidem : Jesus autem, elevatis sursum oculis, dixit : Pater, gratias ago tibi quoniam audisti me.
11:41 Quitáron pues la losa: y Jesús alzando los ojos á lo alto, dixo: Padre gracias te doy porque me has oido.
11:42 Ego autem sciebam quia semper me audis, sed propter populum qui circumstat, dixi : ut credant quia tu me misisti.
11:42 Yo bien sabia que siempre me oyes: mas por el pueblo, que está al rededor lo dixe: para que crean que tú me has enviado.
11:43 Hæc cum dixisset, voce magna clamavit : Lazare, veni foras.
11:43 Y habiendo dicho esto, gritó en alta voz, diciendo: Lázaro, ven fuera.
11:44 Et statim prodiit qui fuerat mortuus, ligatus pedes, et manus institis, et facies illius sudario erat ligata. Dixit eis Jesus : Solvite eum et sinite abire.
11:44 Y en el mismo punto salió el que había estado muerto, atados los pies y las manos con vendas, y cubierto el rostro con un sudario. Jesús les dixo: Desatadle, y dexadle ir.
11:45 Multi ergo ex Judæis, qui venerant ad Mariam, et Martham, et viderant quæ fecit Jesus, crediderunt in eum.
11:45 Muchos pues de los Judíos, que habian venido á ver á María y á Martha, y viéron lo que hizo Jesús, creyéron en él.
11:46 Quidam autem ex ipsis abierunt ad pharisæos, et dixerunt eis quæ fecit Jesus.
11:46 Mas algunos de ellos se fuéron á los Phariséos, y les dixéron lo que habia hecho Jesús.
11:47 Collegerunt ergo pontifices et pharisæi concilium, et dicebant : Quid facimus, quia hic homo multa signa facit ?
11:47 Y los Príncipes de los sacerdotes, y los Phariséos juntáron concilio, y decian: ¿Qué hacemos, porque éste hombre hace muchos milagros?
11:48 Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum, et gentem.
11:48 Si lo dexamos así creerán todos en él: y vendrán los Romanos, y arruinarán nuestra ciudad y nación.
11:49 Unus autem ex ipsis, Caiphas nomine, cum esset pontifex anni illius, dixit eis : Vos nescitis quidquam,
11:49 Mas uno de ellos, llamado Caiphás, que era el Sumo Pontífice de aquel año, les dixo: Vosotros sabeis nada,
11:50 nec cogitatis quia expedit vobis ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat.
11:50 Ni pensais que os conviene, que muera un hombre por el pueblo, y no que toda la nación perezca.
11:51 Hoc autem a semetipso non dixit : sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit, quod Jesus moriturus erat pro gente,
11:51 Mas esto no lo dixo de sí mismo; sino que siendo Sumo Pontífice aquel año, prophetizó, que Jesús habia de morir por la nación,
11:52 et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum.
11:52 Y no solamente por la nación, mas también para juntar en uno los hijos de Dios, que estaban dispersos.
11:53 Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum.
11:53 Y así desde aquel día pensáron cómo le darían la muerte.
11:54 Jesus ergo jam non in palam ambulabat apud Judæos, sed abiit in regionem juxta desertum, in civitatem quæ dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis.
11:54 Por lo qual no se mostraba ya Jesús en público entre los Judíos, sino que se retiró á un territorio cerca del desierto á una ciudad, llamada Ephrem; y allí moraba con sus discípulos.
11:55 Proximum autem erat Pascha Judæorum, et ascenderunt multi Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos.
11:55 Y estaba ya cerca la Pascua de los Judíos: y muchos de aquella tierra subiéron á Jerusalém antes de la Pascua, para purificarse.
11:56 Quærebant ergo Jesum, et colloquebantur ad invicem, in templo stantes : Quid putatis, quia non venit ad diem festum ? Dederant autem pontifices et pharisæi mandatum ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum.
11:56 Y buscaban á Jesús: y se decían unos á otros, estando en el templo: ¿Qué os parece, de que no haya venido á la fiesta? Y los Príncipes de los sacerdotes, y los Phariséos habían dado mandamiento que si alguno sabía en dónde estaba, lo manifestase para prenderle.