Proverbios 1

Proverbia

1:1 Parabolæ Salomonis, filii David, regis Israël,

1:1 Parábolas de Salomón, hijo de David, Rey de Israél.

1:2 ad sciendam sapientiam et disciplinam ;

1:2 Para aprender sabiduría y doctrina:

1:3 ad intelligenda verba prudentiæ, et suscipiendam eruditionem doctrinæ, justitiam, et judicium, et æquitatem :

1:3 Para entender palabras de prudencia, y recibir erudicion de doctrina, justicia, y juicio y equidad:

1:4 ut detur parvulis astutia, adolescenti scientia et intellectus.

1:4 Para dar á los niños astucia, al mancebo sabiduría y entendimiento.

1:5 Audiens sapiens, sapientior erit, et intelligens gubernacula possidebit.

1:5 Oyéndolas el sabio, mas sabio será; y entendiéndolas, poseerá el gobernalle.

1:6 Animadvertet parabolam et interpretationem, verba sapientum et ænigmata eorum.

1:6 Acertará la parábola y su interpretacion, las palabras de los sabios, y sus enigmas.

1:7 Timor Domini principium sapientiæ ; sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt.

1:7 El temor del Señor es el principio de la sabiduría. Los necios desprecian la sabiduría y la doctrina.

1:8 Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuæ :

1:8 Escucha, hijo mio, la instruccion de tu padre, y no dexes la ley de tu madre:

1:9 ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo.

1:9 Para que se añada bella gracia á tu cabeza, y un collar á tu cuello.

1:10 Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis.

1:10 Hijo mio, si te halagaren los pecadores, no condesciendas con ellos.

1:11 Si dixerint : Veni nobiscum, insidiemur sanguini ; abscondamus tendiculas contra insontem frustra ;

1:11 Si dixeren: Ven con nosotros, pongamos asechanzas á la sangre, escondamos armadijos sin motivo contra el inocente:

1:12 deglutiamus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descendentem in lacum ;

1:12 Traguémosle vivo como sepulcro, y entero como al que cae en sima;

1:13 omnem pretiosam substantiam reperiemus ; implebimus domos nostras spoliis :

1:13 Hallarémos todo género de bienes preciosos, llenarémos nuestras casas de despojos.

1:14 sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum :

1:14 Echa tu suerte con nosotros, sea una sola la bolsa de todos nosotros.

1:15 fili mi, ne ambules cum eis ; prohibe pedem tuum a semitis eorum :

1:15 Hijo mio, no andes con ellos, veda tu pie de las veredas de ellos.

1:16 pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant ut effundant sanguinem.

1:16 Porque los pies de ellos á lo malo corren, y van apresurados á derramar sangre.

1:17 Frustra autem jacitur rete ante oculos pennatorum.

1:17 Mas en vano se echa la red ante los ojos de los que tienen alas.

1:18 Ipsi quoque contra sanguinem suum insidiantur, et moliuntur fraudes contra animas suas.

1:18 Aun ellos mismos ponen asechanzas contra su propia vida, y traman engaños contra sus almas.

1:19 Sic semitæ omnis avari : animas possidentium rapiunt.

1:19 Así las veredas de todo avaro roban las almas de los poseedores.

1:20 Sapientia foris prædicat ; in plateis dat vocem suam :

1:20 La sabiduría predica por fuera, en las plazas da sus voces:

1:21 in capite turbarum clamitat ; in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens :

1:21 A la cabecera de los concursos grita, en las entradas de las puertas de la ciudad profiere sus palabras, diciendo:

1:22 Usquequo, parvuli, diligitis infantiam, et stulti ea quæ sibi sunt noxia cupient, et imprudentes odibunt scientiam ?

1:22 ¿Hasta quándo, ó niños, amaréis las niñerías, y los necios codiciarán las cosas, que les son nocivas, y los imprudentes aborrecerán la ciencia?

1:23 convertimini ad correptionem meam. En proferam vobis spiritum meum, et ostendam vobis verba mea.

1:23 Volveos á mi correccion: ved aquí que os declararé mi espíritu, y os mostraré mis palabras.

1:24 Quia vocavi, et renuistis ; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret :

1:24 Por quanto os llamé, y dixísteis que no: extendí mi mano, y no hubo quien mirase:

1:25 despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis.

1:25 Despreciasteis todo mi consejo, y de mis reprehensiones no hicisteis caso:

1:26 Ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo cum vobis id quod timebatis advenerit.

1:26 Yo tambien me reiré en vuestra muerte, y os escarneceré, quando os viniere aquello, que temiais.

1:27 Cum irruerit repentina calamitas, et interitus quasi tempestas ingruerit ; quando venerit super vos tribulatio et angustia :

1:27 Quando se dexáre caer de repente la calamidad, y se echáre encima la destruccion, como una tempestad: quando viniere sobre vosotros la tribulacion y la angustia:

1:28 tunc invocabunt me, et non exaudiam ; mane consurgent, et non invenient me :

1:28 Entónces me llamarán, y no oiré: madrugarán, me hallarán:

1:29 eo quod exosam habuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint,

1:29 Porque aborreciéron la instruccion, y no recibiéron el temor del Señor,

1:30 nec acquieverint consilio meo, et detraxerint universæ correptioni meæ.

1:30 Ni condescendiéron á mi consejo, y desacreditáron toda reprehension mia.

1:31 Comedent igitur fructus viæ suæ, suisque consiliis saturabuntur.

1:31 Comerán pues los frutos de su camino, y se hartarán de sus consejos,

1:32 Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos.

1:32 El desvío de estos aniñados los matará, y la prosperidad de los necios los perderá.

1:33 Qui autem me audierit, absque terrore requiescet, et abundantia perfruetur, timore malorum sublato.

1:33 Mas el que me oyere, reposará sin temor, y gozará de abundancia, quitado el miedo de males.