6:1 Noli fieri pro amico inimicus proximo : improperium enim et contumeliam malus hæreditabit : et omnis peccator invidus et bilinguis.
6:1 No te hagas de amigo enemigo á tu próximo: porque el malo heredará el improperio, y la contumelia, y todo pecador envidioso y de dos lenguas.
6:2 Non te extollas in cogitatione animæ tuæ velut taurus, ne forte elidatur virtus tua per stultitiam :
6:2 No te alces en el pensamiento de tu corazon como un toro: no acontezca que sea estrellada tu fuerza por tu locura,
6:3 et folia tua comedat, et fructus tuos perdat, et relinquaris velut lignum aridum in eremo.
6:3 Y ella coma tus hojas, y eche á perder tus frutos, y te dexe como árbol seco en el yermo.
6:4 Anima enim nequam disperdet qui se habet, et in gaudium inimicis dat illum, et deducet in sortem impiorum.
6:4 Porque el alma maligna arruinará al que la tiene, y le da en gozo á sus enemigos, y le llevará á la suerte de los impíos.
6:5 Verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos, et lingua eucharis in bono homine abundat.
6:5 La palabra dulce multiplica amigos, y amansa á los enemigos; y la lengua de buena gracia en el hombre bueno abunda.
6:6 Multi pacifici sint tibi : et consiliarius sit tibi unus de mille.
6:6 Ten paz con muchos, y sea tu consejero uno de mil.
6:7 Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas ei.
6:7 Si te haces con un amigo, hazte con él en la prueba, y no te fies de él fácilmente.
6:8 Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis.
6:8 Porque hay amigo segun su tiempo, y no durará éste en el tiempo de la tribulacion.
6:9 Et est amicus qui convertitur ad inimicitiam, et est amicus qui odium et rixam et convitia denudabit.
6:9 Y amigo hay que se torna enemigo; y hay amigo que descubrirá su ódio, y contiendas, é injurias.
6:10 Est autem amicus socius mensæ, et non permanebit in die necessitatis.
6:10 Y hay amigo compañero de la mesa, y que no permanecerá en el dia de la necesidad.
6:11 Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coæqualis, et in domesticis tuis fiducialiter aget.
6:11 El amigo si fuere firme, será para tí como un igual, y obrará con confianza en tus cosas domésticas:
6:12 Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam.
6:12 Si se humillare delante de tí, y se escondiere de tu presencia, tendrás una amistad buena y sincera.
6:13 Ab inimicis tuis separare, et ab amicis tuis attende.
6:13 Sepárate de tus enemigos, y está alerta con tus amigos.
6:14 Amicus fidelis protectio fortis : qui autem invenit illum, invenit thesaurum.
6:14 El amigo fiel es una defensa fuerte; y quien lo halló, halló un thesoro.
6:15 Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius.
6:15 Nada hay comparable al amigo fiel, y no es digno el oro ni la plata de ponerse á peso con la bondad de la fe de él.
6:16 Amicus fidelis medicamentum vitæ et immortalitatis : et qui metuunt Dominum, invenient illum.
6:16 El amigo fiel es un medicamento de la vida y de la inmortalidad; y los que temen al Señor, lo hallarán.
6:17 Qui timet Deum æque habebit amicitiam bonam, quoniam secundum illum erit amicus illius.
6:17 El que teme á Dios, igualmente tendrá buena amistad: porque conforme á él será su amigo.
6:18 Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam.
6:18 Hijo, desde tu niñez recibe la doctrina, y hasta las canas hallarás sabiduría.
6:19 Quasi is qui arat et seminat accede ad eam, et sustine bonos fructus illius.
6:19 Acércate á ella como aquel, que ara y siembra, y espera sus buenos frutos.
6:20 In opere enim ipsius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius.
6:20 Porque en su obra un poco trabajarás, mas luego comerás de las producciones de ella.
6:21 Quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus ! et non permanebit in illa excors.
6:21 ¡Quán demasiado áspera es la sabiduría para los hombres no enseñados! y no permanecerá en ella el insensato.
6:22 Quasi lapidis virtus probatio erit in illis : et non demorabuntur projicere illam.
6:22 Como fuerza de piedra así será la prueba en ellos, y no tardarán en echarla de sí.
6:23 Sapientia enim doctrinæ secundum nomen est ejus, et non est multis manifestata : quibus autem cognita est, permanet usque ad conspectum Dei.
6:23 Porque la sabiduría, que adoctrina, es segun el nombre de ella, y no es manifiesta á muchos: mas en los que la conocen, permanece hasta la presencia de Dios.
6:24 Audi, fili, et accipe consilium intellectus, et ne abjicias consilium meum.
6:24 Escucha, hijo, y recibe un consejo de entendimiento, y no deseches mi consejo.
6:25 Injice pedem tuum in compedes illius, et in torques illius collum tuum.
6:25 Mete tus pies en sus zepos, y tu cuello dentro de sus argollas:
6:26 Subjice humerum tuum, et porta illam, et ne acedieris vinculis ejus.
6:26 Somete tu hombro, y llévala, y no te sean desabridas sus prisiones.
6:27 In omni animo tuo accede ad illam, et in omni virtute tua conserva vias ejus.
6:27 Con todo tu corazon llégate á ella, y con toda tu fuerza guarda sus caminos.
6:28 Investiga illam, et manifestabitur tibi : et continens factus, ne derelinquas eam :
6:28 Rastréala, y te se manifestará, y teniéndola ya contigo, no la dexes:
6:29 in novissimis enim invenies requiem in ea, et convertetur tibi in oblectationem.
6:29 Porque en las postrimerías hallarás reposo en ella, y te se convertirá en contentamiento.
6:30 Et erunt tibi compedes ejus in protectionem fortitudinis et bases virtutis, et torques illius in stolam gloriæ :
6:30 Y te serán sus zepos en defensa de fortaleza, y basas de virtud, y sus argollas en estola de gloria:
6:31 decor enim vitæ est in illa, et vincula illius alligatura salutaris.
6:31 Porque en ella está la belleza de la vida, y sus prisiones son ligadura de salud.
6:32 Stolam gloriæ indues eam, et coronam gratulationis superpones tibi.
6:32 Te vestirás de ella como estola de gloria, y la pondrás sobre tí como corona de regocijo.
6:33 Fili, si attenderis mihi, disces : et si accommodaveris animum tuum, sapiens eris.
6:33 Hijo, si me estuvieres atento, aprenderás; y si aplicares tu corazon, serás sabio.
6:34 Si inclinaveris aurem tuam, excipies doctrinam : et si dilexeris audire, sapiens eris.
6:34 Si inclinares tu oreja, recibirás doctrina; y si amares oir, serás sabio.
6:35 In multitudine presbyterorum prudentium sta, et sapientiæ illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem Dei possis audire, et proverbia laudis non effugiant a te.
6:35 Está en la multitud de los ancianos prudentes, y únete de corazon á su sabiduría, para que puedas oir todo lo que cuenten de Dios, y no te se escapen los proverbios de alabanza.
6:36 Et si videris sensatum, evigila ad eum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus.
6:36 Y si vieres un hombre cuerdo, madruga á él, y gasten tus pies las gradas de su puerta.
6:37 Cogitatum tuum habe in præceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto : et ipse dabit tibi cor, et concupiscentia sapientiæ dabitur tibi.
6:37 Ten tu pensamiento en los preceptos de Dios, y en sus mandatos está muy de continuo; y él te dará corazon, y el deseo de la sabiduría te será dado.