39:1 Sapientiam omnium antiquorum exquiret sapiens, et in prophetis vacabit.
39:1 La sabiduría de todos los antiguos indagará el sabio, y se empleará en los Prophetas.
39:2 Narrationem virorum nominatorum conservabit, et in versutias parabolarum simul introibit.
39:2 Contemplará atentamente las explicaciones de los hombres afamados, y asímismo penetrará las sutilezas de las parábolas.
39:3 Occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur.
39:3 Lo escondido de los proverbios indagará, y en lo mysterioso de las parábolas se ocupará.
39:4 In medio magnatorum ministrabit, et in conspectu præsidis apparebit.
39:4 Asistirá en medio de los magnates, y comparecerá delante del que gobierna.
39:5 In terram alienigenarum gentium pertransiet : bona enim et mala in hominibus tentabit.
39:5 Pasará á tierra de naciones extrañas, para reconocer los bienes y los males, que hay entre los hombres.
39:6 Cor suum tradet ad vigilandum diluculo ad Dominum, qui fecit illum, et in conspectu Altissimi deprecabitur.
39:6 Aplicará su corazon para velar de madrugada ante el Señor que le hizo, y en la presencia del Altísimo hará oracion.
39:7 Aperiet os suum in oratione, et pro delictis suis deprecabitur.
39:7 Abrirá su boca para orar, y pedirá perdon de sus pecados.
39:8 Si enim Dominus magnus voluerit, spiritu intelligentiæ replebit illum :
39:8 Porque si el gran Señor quisiere, le llenará de espíritu de inteligencia:
39:9 et ipse tamquam imbres mittet eloquia sapientiæ suæ, et in oratione confitebitur Domino :
39:9 Y él derramará como lluvia las palabras de su sabiduría, y en la oracion alabará al Señor:
39:10 et ipse diriget consilium ejus, et disciplinam, et in absconditis suis consiliabitur.
39:10 Y él mismo arreglará su consejo, y documentos, y consultará en sus dudas.
39:11 Ipse palam faciet disciplinam doctrinæ suæ, et in lege testamenti Domini gloriabitur.
39:11 El manifestará la doctrina que aprendió, y se gloriará en la ley de la alianza del Señor.
39:12 Collaudabunt multi sapientiam ejus, et usque in sæculum non delebitur.
39:12 Celebrarán muchos su sabiduría, y nunca jamas será olvidada.
39:13 Non recedet memoria ejus, et nomen ejus requiretur a generatione in generationem.
39:13 No se perderá su memoria, y su nombre se repetirá de generacion en generacion.
39:14 Sapientiam ejus enarrabunt gentes, et laudem ejus enuntiabit ecclesia.
39:14 Las naciones referirán su sabiduría, y la Iglesia publicará su alabanza.
39:15 Si permanserit, nomen derelinquet plus quam mille : et si requieverit, proderit illi.
39:15 Miéntras él viva, nombre dexará mas que mil; y si reposare, le aprovechará á él.
39:16 Adhuc consiliabor ut enarrem : ut furore enim repletus sum.
39:16 Aun publicaré yo consejos: porque lleno estoy como de furor.
39:17 In voce dicit : Obaudite me, divini fructus, et quasi rosa plantata super rivos aquarum fructificate.
39:17 En voz dice: Oidme, vosotros, que sois prosapia divina, y fructificad como rosal plantado sobre las corrientes de las aguas.
39:18 Quasi Libanus odorem suavitatis habete.
39:18 Echad olor de suavidad como el Líbano.
39:19 Florete flores quasi lilium : et date odorem, et frondete in gratiam : et collaudate canticum, et benedicite Dominum in operibus suis.
39:19 Floreced como el lirio, y dad olor, y echad graciosas ramas, y cantad un cántico de alabanza, y bendecid al Señor en sus obras.
39:20 Date nomini ejus magnificentiam, et confitemini illi in voce labiorum vestrorum, et in canticis labiorum, et citharis : et sic dicetis in confessione :
39:20 Dad á su nombre magnificencia, y glorificadle con la voz de vuestros labios, y con cánticos de labios, y con cítharas, y diréis así alabándole:
39:21 Opera Domini universa bona valde.
39:21 Todas las obras del Señor son muy buenas.
39:22 In verbo ejus stetit aqua sicut congeries : et in sermone oris illius sicut exceptoria aquarum :
39:22 Por su palabra se paró el agua como en montones; y por el dicho de su boca como receptáculos de aguas:
39:23 quoniam in præcepto ipsius placor fit, et non est minoratio in salute ipsius.
39:23 Porque á su mandamiento se hace lo que gusta, y la salud que él dá, no es menguada.
39:24 Opera omnis carnis coram illo, et non est quidquam absconditum ab oculis ejus.
39:24 Le son presentes las obras de toda carne, y no hay nada escondido á sus ojos.
39:25 A sæculo usque in sæculum respicit, et nihil est mirabile in conspectu ejus.
39:25 Del siglo hasta el siglo alcanza á ver, y no hay ninguna cosa maravillosa delante de él.
39:26 Non est dicere : Quid est hoc, aut quid est istud ? omnia enim in tempore suo quærentur.
39:26 No hay decir: ¿Qué es esto, ó qué es aquello? porque todas las cosas se descubrirán á su tiempo.
39:27 Benedictio illius quasi fluvius inundavit.
39:27 Su bendicion como rio inundó:
39:28 Quomodo cataclysmus aridam inebriavit, sic ira ipsius gentes quæ non exquisierunt eum hæreditabit.
39:28 Como el diluvio embriagó la tierra, así la ira de él será la suerte de las gentes que no le buscáron.
39:29 Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viæ illius viis illorum directæ sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus.
39:29 Como él convirtió las aguas en sequedad, y quedó enxuta la tierra; y el camino que él hizo se enderezó para que pasasen ellos: así por efecto de su ira para los pecadores serán los tropiezos.
39:30 Bona bonis creata sunt ab initio : sic nequissimis bona et mala.
39:30 Los bienes se criáron para los buenos desde el principio, y los bienes y males para los malos.
39:31 Initium necessariæ rei vitæ hominum, aqua, ignis, et ferrum, sal, lac, et panis similagineus, et mel, et botrus uvæ, et oleum, et vestimentum.
39:31 Lo principal que es necesario para la vida de los hombres, es agua, fuego, y hierro, sal, leche, y pan de flor de harina, y miel, y racimos de uvas, y aceyte y vestido.
39:32 Hæc omnia sanctis in bona, sic et impiis et peccatoribus in mala convertentur.
39:32 Todas estas cosas son un bien para los Santos, mas para los impíos y pecadores se convertirán en mal.
39:33 Sunt spiritus qui ad vindictam creati sunt, et in furore suo confirmaverunt tormenta sua.
39:33 Espíritus hay que fuéron criados para castigo, los quales por su saña aumentan los suplicios:
39:34 In tempore consummationis effundent virtutem, et furorem ejus qui fecit illos placabunt.
39:34 En el tiempo de la consumacion derramarán su fuerza; y aplacarán el furor de aquel, que los hizo.
39:35 Ignis, grando, fames, et mors, omnia hæc ad vindictam creata sunt :
39:35 El fuego, el pedrisco, la hambre, y la muerte, todas estas cosas fuéron criadas para venganza:
39:36 bestiarum dentes, et scorpii, et serpentes, et rhomphæa vindicans in exterminium impios.
39:36 Los dientes de las bestias fieras, y los alacranes, y serpientes, y espada vengadora para exterminio de los impíos.
39:37 In mandatis ejus epulabuntur : et super terram in necessitatem præparabuntur, et in temporibus suis non præterient verbum.
39:37 Se regocijarán en los mandamientos de él, y estarán aparejadas sobre la tierra para quando fuese menester, y á sus tiempos no traspasarán una sola palabra.
39:38 Propterea ab initio confirmatus sum, et consiliatus sum, et cogitavi, et scripta dimisi.
39:38 Y así desde el principio estoy persuadido, y lo he meditado, y pensado, y dexado por escrito.
39:39 Omnia opera Domini bona, et omne opus hora sua subministrabit.
39:39 Todas las obras de Dios son buenas, y toda obra á su tiempo hará su servicio.
39:40 Non est dicere : Hoc illo nequius est : omnia enim in tempore suo comprobabuntur.
39:40 No hay decir: Esto es peor que aquello: porque todas las cosas á su tiempo serán aprobadas.
39:41 Et nunc in omni corde et ore collaudate, et benedicite nomen Domini.
39:41 Y ahora de todo corazon, y con la boca alabad todos á una, y bendecid el nombre del Señor.